Τα σιντριβάνια της Ερμού και τα γλυπτά που προσπερνάμε καθημερινά
Χιλιάδες άνθρωποι διασχίζουν καθημερινά τον πιο πολυσύχναστο πεζόδρομο της Αθήνας, την οδό Ερμού. Ανάμεσα σε βιτρίνες, ήχους και βιαστικά βήματα, λίγοι σταματούν για μια δεύτερη ματιά στα δύο μικρά σιντριβάνια που φιλοξενούν σύγχρονα γλυπτά και βρίσκονται εκεί επί δεκαετίες.
Πρόκειται για τα έργα Αναδυομένη II (1975) του Δημήτρη Αρμακόλα και Μια βουτιά στον κόσμο μας του Κυριάκου Ρόκου, δύο διαφορετικές καλλιτεχνικές γλώσσες που συνυπάρχουν στον ίδιο δημόσιο χώρο, σε άμεση σχέση με το νερό και τον αστικό ιστό.
Οι εργασίες συντήρησης εντάσσονται στο πρόγραμμα «Συντήρηση Υπαίθριων Γλυπτών Δήμου Αθηναίων», που αφορά στην προστασία και αποκατάσταση έργων τέχνης σε όλη την επικράτεια του Δήμου. Τα υπαίθρια γλυπτά, που αριθμούν περίπου διακόσια, εκτίθενται διαρκώς σε περιβαλλοντικές συνθήκες, στη φυσιολογική φθορά του χρόνου αλλά και σε ανθρώπινες παρεμβάσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία τόσο την προγραμματισμένη όσο και την έκτακτη συντήρησή τους.
Σε δήλωσή του στον FLASH, ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας τόνισε: «Τα έργα τέχνης στον δημόσιο χώρο είναι ζωντανά σημεία πολιτισμού για Αθηναίους και επισκέπτες. Δύο στολίδια της Ερμού επιστρέφουν ανανεωμένα, χάρη στη δουλειά του Τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Δήμου Αθηναίων, που στηρίζει με συνέπεια και επιστημονική γνώση τη συντήρηση των υπαίθριων γλυπτών».
Η Ζέττα Αντωνοπούλου, δρ. Ιστορίας της Τέχνης και προϊσταμένη του Τμήματος Πολιτιστικής Κληρονομιάς, μας εξηγεί ότι η συντήρηση των υπαίθριων γλυπτών αποτελεί σύνθετη διαδικασία. Τα έργα υφίστανται φθορές από το νερό, τη ρύπανση, τη φυσική φθορά του χρόνου αλλά και από ανθρώπινες ενέργειες, όπως βανδαλισμούς ή ατυχήματα. «Θα θέλαμε να εκλείπουν τέτοια περιστατικά, ώστε να αφοσιωθούμε σε μεγαλύτερες και προγραμματισμένες επεμβάσεις, όπως η συντήρηση του ανδριάντα του Κάνινγκ, του αγάλματος της Εύας του Γρηγόρη Ζευγώλη και η αποκατάσταση του Γλυπτού σήματα των δομών του Κλέαρχου Λουκουπούλου», προσθέτει.
Τα σιντριβάνια της Ερμού δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων και κοσμήθηκαν με τις δύο μπρούτζινες αφαιρετικές συνθέσεις. Η συνεχής επαφή με το νερό οδηγεί στη συσσώρευση αλάτων και ρύπων, που αλλοιώνουν τόσο την υλική υπόσταση όσο και την αισθητική των έργων.
Η Αναδυομένη II είχε συντηρηθεί πριν από δύο έτη, με μεταφορά σε εργαστήριο για την αποκατάσταση της στατικότητας και της συνδεσμολογίας της. Φθορές καταγράφονται και στις μαρμάρινες δεξαμενές, λόγω ρύπανσης και κυκλοφορίας οχημάτων και δίκυκλων, με αποτέλεσμα θραύσεις στις ακμές. Οι πρόσφατες παρεμβάσεις αντιμετώπισαν συνολικά τόσο τα γλυπτά όσο και τις κατασκευές.
Τα σιντριβάνια λειτουργούν ταυτόχρονα ως χώροι κίνησης και στάσης για τους πεζούς, συχνά αποτελώντας τα μοναδικά «καθιστικά» στον πεζόδρομο της Ερμού. Η ενημέρωση του κοινού για τα έργα και τους δημιουργούς τους θεωρείται σημαντική, καθώς η τέχνη στον δημόσιο χώρο απαιτεί παρατήρηση και στοχασμό για να γίνει πλήρως αντιληπτή.
Τα έργα αυτά αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής: ο Δημήτρης Αρμακόλας (1939–2009) εστιάζει στην ανθρώπινη μορφή, συνδυάζοντας γεωμετρικά και αφηρημένα στοιχεία με έντονες αντιθέσεις, ενώ ο Κυριάκος Ρόκος (γεν. 1945) δημιουργεί αφαιρετικές συνθέσεις που αναμειγνύουν ποικίλα υλικά και τμήματα του ανθρώπινου σώματος, δημιουργώντας μια σουρεαλιστική και ονειρική ατμόσφαιρα.
Μέσα από τα έργα τους, οι δύο γλύπτες συνεχίζουν να συνομιλούν με την πόλη και τους περαστικούς, προσφέροντας αισθητική εμπειρία και πολιτιστική αξία στον δημόσιο χώρο της Αθήνας.
